Senin, 13 Februari 2012

Tembung saroja

Tembung saroja iku tembung kang rinakit seka rong (2) tembung kang (mèh) padha tegesé lan bisa nuwuhaké makna kang luwih teges. Bisa maknané perkara kang ana sesambungané, bisa uga kahanan kang mbangetaké.
Tuladha:
TEMBUNG SAROJA
Tembung saroja yaiku tembung rangkep, maksude tembung loro kang padha tegese utawa meh padha tegese dienggo bebarengan

001. Amrik-minging
002. Andhap-asor
003. Akal-budhi
004. Arum-wangi
005. Adi-luhung
006. Angkat-junjung
007. Angkara-murka
008. Bojana-andrawina
009. Bayu-bajra
010. Babak-bundhas
011. Budi-pakarti
012. Buka-sakawit
013. Baya-pakewuh
014. Candhak-cekel
015. Dana-driyah
016. Dhawuh-timbalan
017. Ciri-wanci
018. Dhedhep-tidhem
019. Edi-peni
020. Endah-peni
021. Enak-mirasa
022. Gandheng-renteng
023. Gendheng-ceneng
024. Guntur-ketug
025. Geter-pater
026. Gandhes-luwes
027. Campur-adhuk
028. Glogok-sok
029. Gepok-senggol
030. Gilir-gumanti
031. Guna-kasantikan
032. Godha-rencana
033. Gagah-perkosa
034. Ewuh-pakewuh
035. Iguh-pratikel
036. Jubriya-kibir
037. Jarah-rayah
038. Jebat-kasturi
039. Jungkir-walik
040. Japa-mantra
041. Jugul-mudha
042. Krama-niti
043. Kukuh-bakuh
044. Kengkeng-bangkeng
045. Kajen-keringan
046. Kepalu-kepenthung
047. Kasep-lalu
048. Kesampar-kesandhung
049. Kapok-kawus
050. Kebu-ndanu
051. Lir-pendah
052. Lagak-lageyan
053. Lagak-lagu
054. Lalu-lungse
055. Murub-mubyar
056. Malang-megung
057. Mula-buka
058. Mukti-wibawa
059. Mudha-dama
060. Mudha-pingging
061. Mudha-punggung
062. Mudha-tumaruna
063. Nistha-dama
064. Nungsang-njempalik
065. Nistha-papa
066. Nenes-kenes
067. Papa-cintraka
068. Puji-pandonga
069. Puja-semedi
070. Perang-musuh
071. Perang-tanding
072. Nila-widuri
073. Pasang-rakit
074. Rame-gumuruh
075. Rahayu-slamet
076. Sindhung-riwut
077. Sih-wilasa
078. Sak-serik
079. Sri-Narendra
080. Solah-bawa
081. Solah-tingkah
082. Setya-tuhu
083. Sotya-retna
084. Sindhung-aliwar
085. Sumbang-surung
086. Sato-kewan
087. Sinuba-sinukarta
088. Suka-rena
089. Sarat-masrut
090. Sabar-drana
091. Sih-tresna
092. Sayuk-rukun
093. Sungsun-timbun
094. Kongas-ngampar
095. Tumpang-tindih
096. Teguh-prakosa
097. Tata-krama
098. Tindak-tanduk
099. Tandang-grayang
100. Tri-gumuruh
101. Tapak-tilas
102. Tambal-sulam
103. Tingkah-laku
104. Tingkah-solah
105. Tumpuk-undhung
106. Tepa-tuladha
107. Tepa-palupi
108. Tata-trapsila
109. Umyang-gumuruh
110. Utang-selang
111. Wantak-wantu
112. Wandu-wandana
113. Wulang-wuruk 

Tuladha
A
abang branang angkara murka
adhem ayem ajur jejer
adi luhung akal budi apes krama
akal budi arum wangi
amrik angambar atut runtut
ndhap asor ayem trentem
B
babak bundhas bibit kawit
bagas waras blaka suta
bala kuswa bot repot
bau suku budi pekerti
baya pekewuh
C
campur bawur colong jupuk
ciri wanci
D
dana driyah dhawuh pangandika
darma bekti dhodhok seleh
E
edi peni ewuh pakewuh
G
gagah prakosa gilir gumanti
galap gangsul girang gumuyu
gandes luwes guna sarana
gemah ripah guyup rukun
gemi setiti godha rencana
gethok tular
J
jalma manungsa jejel riyel
japa mantra
K
kabur kanginan kebat kliwat
kajen keringan kesampar kesandhung
kepalu kepenthung kocap kacarita
L
lagak lageyan lir pendah
lega lila loh jinawi
lila legawa
M
malang megung mukti wibawa
mobah mosik mula buka
mubeng minger murba wasesa
mudha taruna murub mubyar
N
nistha papa nungsang njempalik
njarah rayah nyampar nyandhung
O
owah gingsir
P
padhang njinglang polah tingkah
papa cintraka pokal gawe
perang tanding puji pandonga
S
sabar drana sembah sungkem
sabar narima sepi mamring
salah kaprah sih kawelasan
salang tunjang sih tresna
sanak kadang sisik melik
sanak sedulur solah bawa
sapa aruh solah tingkah
sato kewan suka rena
sekti mandraguna sumbang surung
seger kuwarsanae
T
tambal sulam tepa palupi
tanem tuwuh tepa tuladha
tapa brata terang terwaca
tata cara tindak tanduk
tata krama tukar padu
tata trapsila tumpang tindhih
tedheng aling-aling tumpuk undhung
teguh santosa tutur sembur
U
uba rampe udha-usuk
W
wadya bala welas asih
was sumelang wor suh
watak wantu